วิสัญญีแพทย์ คือใคร ? ทำไมจำเป็นต้องการศัลยกรรมผ่าตัด

ในห้วงเวลาที่ร่างกายของเราต้องเผชิญกับความเครียดสูงสุดและความเสี่ยงจากการบาดเจ็บจากการผ่าตัด คำถามคือ ใครกันแน่ที่ทำหน้าที่เฝ้าระวังให้หัวใจยังคงเต้นเป็นจังหวะ ปอดหายใจได้อย่างต่อเนื่อง และทำให้การผ่าตัดอันซับซ้อนดำเนินไปได้อย่างราบรื่นและปราศจากความเจ็บปวด

บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักกับวิสัญญีแพทย์ ตั้งแต่บทบาทที่แท้จริง หน้าที่ที่ไม่ได้มีแค่การทำให้ “หลับ” แต่รวมถึงการจัดการความเจ็บปวด การควบคุมภาวะวิกฤต 

วิสัญญีแพทย์ คืออะไร

วิสัญญีแพทย์ (Anesthesiologist) หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อหมอดมยา คือ แพทย์เฉพาะทางที่มีบทบาทสำคัญในการดูแลคนไข้ที่ต้องเข้ารับการผ่าตัดหรือหัตถการต่าง ๆ หน้าที่หลักของวิสัญญีแพทย์ไม่ได้มีเพียงแค่การให้ยาสลบเท่านั้น แต่ครอบคลุมตั้งแต่ต้นจนจบกระบวนการ 

3 หน้าที่ของวิสัญญีแพทย์ ดูแลคนไข้อย่างใกล้ชิดก่อน-ระหว่าง-หลังผ่าตัด

วิสัญญีแพทย์ (Anesthesiologist) คือผู้เชี่ยวชาญที่มีบทบาทสำคัญในการดูแลคนไข้อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ก่อน ระหว่าง และหลังการผ่าตัด เพื่อให้คนไข้ผ่านพ้นการผ่าตัดไปได้อย่างราบรื่นที่สุด

1. ก่อนการผ่าตัด: การประเมินและวางแผนอย่างละเอียด

• ประเมินความพร้อม: วิสัญญีแพทย์จะทำการซักประวัติ ตรวจร่างกาย และตรวจสอบผลตรวจทางห้องปฏิบัติการอย่างละเอียด เพื่อทำความเข้าใจสุขภาพของคนไข้แต่ละราย
• วางแผนการระงับความรู้สึก: พิจารณาปัจจัยส่วนบุคคล สภาพโรค และชนิดของการผ่าตัด เพื่อ ออกแบบแผนการให้ยาระงับความรู้สึกที่เหมาะสมที่สุด เช่น การดมยาสลบ หรือการฉีดยาชาเฉพาะที่/เฉพาะส่วน
• สร้างความอุ่นใจ: ให้ข้อมูลเกี่ยวกับการระงับความรู้สึกและการจัดการความปวดหลังผ่าตัด เปิดโอกาสให้คนไข้และญาติซักถามข้อสงสัย เพื่อเตรียมความพร้อมทั้งทางร่างกายและจิตใจ ก่อนเข้ารับการผ่าตัด

2. ระหว่างการผ่าตัด: การควบคุมและดูแลภาวะวิกฤต

• ควบคุมการระงับความรู้สึก: ดำเนินการให้ยาระงับความรู้สึกตามแผน และปรับขนาดยาอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้คนไข้อยู่ในสภาวะที่เหมาะสมกับการผ่าตัดตลอดเวลา
• เฝ้าระวังสัญญาณชีพ: อยู่ใกล้ชิดกับคนไข้ตลอดระยะเวลาผ่าตัด พร้อมติดตามและตรวจสอบสัญญาณชีพที่สำคัญอย่างเคร่งครัด เช่น คลื่นไฟฟ้าหัวใจ (ECG), ความดันโลหิต, ระดับออกซิเจนในเลือด
• จัดการภาวะฉุกเฉิน: เตรียมพร้อมและเข้าแก้ไขภาวะผิดปกติที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างรวดเร็วและทันท่วงที เพื่อให้คนไข้ปลอดภัยสูงสุด จนกระทั่งการผ่าตัดเสร็จสิ้น

3. หลังการผ่าตัด: การฟื้นตัวและการจัดการความปวด

• ดูแลในห้องพักฟื้น (PACU): เคลื่อนย้ายคนไข้ไปยังห้องสังเกตอาการ (Recovery Room) หรือ PACU เพื่อดูแลและเฝ้าระวังอาการอย่างใกล้ชิด 1-2 ชั่วโมงแรก หลังการผ่าตัด จนมั่นใจว่าคนไข้ฟื้นจากยาสลบ/ยาชาอย่างปลอดภัยและสัญญาณชีพคงที่
• จัดการความปวด: ติดตามอาการปวดของคนไข้ และให้การรักษาความปวดอย่างเหมาะสม เพื่อลดความทุกข์ทรมาน และช่วยให้คนไข้สามารถฟื้นตัวและกลับสู่ภาวะปกติได้เร็วขึ้น
• ติดตามอาการต่อเนื่อง: ติดตามและให้คำปรึกษาเกี่ยวกับการจัดการความปวดจนกระทั่งคนไข้ถูกย้ายออกจากห้องพักฟื้น

ประเภทของการระงับความรู้สึก (Anesthesia)

การให้ยาระงับความรู้สึกในทางการแพทย์ สามารถแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลัก โดยพิจารณาจากขอบเขตการออกฤทธิ์และการเปลี่ยนแปลงระดับความรู้สึกของคนไข้

• การระงับความรู้สึกทั่วร่างกาย (General Anesthesia) คนไข้จะอยู่ในสภาวะหลับลึก ไม่รู้สึกตัว ไม่รับรู้ความเจ็บปวด และไม่จำเหตุการณ์ระหว่างการผ่าตัด
• การระงับความรู้สึกเฉพาะส่วน (Regional Anesthesia) เป็นการให้ยาชาเฉพาะที่บริเวณเส้นประสาทหลัก เพื่อให้เกิดอาการชาและไม่รู้สึกเจ็บปวดในส่วนใดส่วนหนึ่งของร่างกาย โดยที่คนไข้อาจยังคงรู้สึกตัวอยู่
• การระงับความรู้สึกเฉพาะที่ (Local Anesthesia) เป็นการฉีดยาชาเข้าที่บริเวณผ่าตัดหรือบาดแผลโดยตรง เพื่อระงับความรู้สึกเจ็บปวดเฉพาะจุดเล็ก ๆ เท่านั้น คนไข้ยังคงรู้สึกตัวตามปกติ
• การให้ยากล่อมประสาท (Sedation) เป็นการให้ยาเพื่อให้คนไข้สงบ ผ่อนคลาย ง่วงซึม และลดความวิตกกังวล อาจมีการเปลี่ยนแปลงระดับความรู้สึกตัวเล็กน้อย (Conscious Sedation) จนถึงการหลับตื้น ๆ (Deep Sedation)

จุดเด่นวิสัญญีแพทย์ ที่ SU:I Plastic Surgery

• ความพร้อมตลอดเวลา: วิสัญญีแพทย์จะอยู่ดูแลคนไข้ตั้งแต่ขั้นตอนการเตรียมตัวก่อนผ่าตัด ระหว่างการผ่าตัด เฝ้าระวังสัญญาณชีพอย่างต่อเนื่อง และการฟื้นตัวในห้องพักฟื้น
• การดูแลเฉพาะทาง 1:1: การดูแลความปลอดภัยของคนไข้แต่ละรายอย่างเข้มงวด ทำให้มั่นใจได้ว่าการให้ยาสลบ/ระงับความรู้สึกจะถูกควบคุมอย่างแม่นยำและตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงทางสรีระของคนไข้ได้อย่างทันท่วงที

• การลดความเสี่ยง: พิจารณาจากประวัติสุขภาพ, โรคประจำตัว (เช่น ความดันโลหิตสูง, เบาหวาน), ยาที่รับประทาน, และประวัติการแพ้ยา เพื่อเลือกชนิดและปริมาณของยาที่ใช้ได้อย่างแม่นยำที่สุด
• ความเหมาะสมกับศัลยกรรม: ออกแบบแผนการระงับความรู้สึกให้เหมาะสมกับประเภทของการผ่าตัดศัลยกรรม (เช่น ศัลยกรรมตา, จมูก, ยกกระชับ) ซึ่งอาจใช้การให้ยาแบบหลับตื้น (Sedation) หรือยาสลบทั่วไป (General Anesthesia)

• อุปกรณ์มอนิเตอร์สัญญาณชีพ: การเฝ้าระวังคลื่นไฟฟ้าหัวใจ (EKG), ความดันโลหิต, ระดับออกซิเจนในเลือด (SpO2), คาร์บอนไดออกไซด์ในลมหายใจ และอุณหภูมิร่างกาย ตลอดการผ่าตัด
• ความพร้อมรับมือภาวะฉุกเฉิน: มีมาตรฐานการปฏิบัติการฉุกเฉิน (Emergency Protocol) และอุปกรณ์ช่วยชีวิตที่พร้อมใช้งานทันที (เช่น เครื่องกระตุกหัวใจไฟฟ้า)

• การฟื้นตัวที่สะดวกสบาย: การวางแผนการให้ยาแก้ปวดที่ต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ จะช่วยให้คนไข้ฟื้นตัวจากอาการบวมช้ำและความเจ็บปวดได้เร็วขึ้นและรู้สึกสบายตัวมากขึ้น
• โปรแกรมการดูแลหลังผ่าตัด: มีการดูแลเฉพาะบุคคล และอาจรวมถึงการใช้เทคนิคต่าง ๆ เพื่อช่วยลดอาการบวมและเร่งการฟื้นตัว 

คำถามที่พบได้บ่อย (FAQs)

ทำไมจึงจำเป็นต้องมีวิสัญญีแพทย์ในการศัลยกรรมผ่าตัด?

วิสัญญีแพทย์มีความจำเป็นในการดูแลให้คนไข้ไม่รู้สึกเจ็บปวดและมีความปลอดภัยตลอดการผ่าตัด โดยทำหน้าที่ควบคุมการระงับความรู้สึก สัญญาณชีพ และการทำงานของอวัยวะสำคัญของคนไข้

ต้องทำอย่างไรบ้างเมื่อต้องพบวิสัญญีแพทย์ก่อนผ่าตัด?

คนไข้ควรให้ข้อมูลเกี่ยวกับสุขภาพ ประวัติการเจ็บป่วย การแพ้ยา ยาที่รับประทานประจำ และตอบคำถามอย่างละเอียด เพื่อให้วิสัญญีแพทย์ประเมินความเสี่ยงและวางแผนการระงับความรู้สึกที่เหมาะสมที่สุด

การฟื้นตัวหลังจากการระงับความรู้สึกเป็นอย่างไร?

หลังการผ่าตัด คนไข้จะถูกเฝ้าดูอาการอย่างใกล้ชิดในห้องพักฟื้นเพื่อประเมินระดับความรู้สึกตัว การหายใจ และการควบคุมความปวด ก่อนจะย้ายกลับไปห้องพักคนไข้ปกติ

สรุป

วิสัญญีแพทย์ (Anesthesiologist) ไม่ได้เป็นเพียงหมอดมยา แต่คือผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยในห้องผ่าตัด ที่คอยควบคุมดูแลสัญญาณชีพทุกวินาที ตั้งแต่การประเมินความพร้อมก่อนผ่าตัด การจัดการภาวะวิกฤตระหว่างผ่าตัด ไปจนถึงการดูแลการฟื้นตัวและควบคุมความปวดหลังผ่าตัด การมีวิสัญญีแพทย์ประจำการแบบ 1:1 จึงเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อความมั่นใจสูงสุด

สำหรับใครที่กำลังวางแผนศัลยกรรมเพื่อความงามที่ SU:I Plastic Surgery ที่เกาหลีใต้ คนไข้จะได้รับการดูแลด้วยมาตรฐานระดับนี้ ด้วยทีมวิสัญญีแพทย์ที่พร้อมดูแลอย่างใกล้ชิดและต่อเนื่องตลอดขั้นตอนการผ่าตัด

เอกสารอ้างอิง

1. Medically. (2022, March 21). Anesthesiologist. แหล่งข้อมูล : https://my.clevelandclinic.org/health/articles/22540-anesthesiologist 

2. Sonya Pease. (n.d.). Role of the Anesthesiologist. แหล่งข้อมูล : https://madeforthismoment.asahq.org/anesthesia-101/role-of-physician-anesthesiologist/ 

3. Sabrina Felson. (2025, July 22). What Is an Anesthesiologist? แหล่งข้อมูล : https://www.webmd.com/a-to-z-guides/what-is-an-anesthesiologist